De dag van de Vastgoedbelegger

Een keur van interessante sprekers maakte zijn opwachting tijdens de goed bezochte Dag van het Vastgoedbeleggen, het eerste grote evenement van Vastgoedjournaal dit nieuwe jaar. Een verslag van de dag door Claudia van Haeften MBA RVGME.

Dirk Brounen, hoogleraar Vastgoedeconomie aan de Universiteit Tilburg en dagvoorzitter, begint vol enthousiasme aan deze middag in het Amsterdamse Novotel: "We gaan het vandaag niet hebben over het verleden, we kijken naar de toekomst en gaan zorgen voor interactie!” We zijn het erover eens, het ziet er beter uit, de begroting is in evenwicht en het herstel van de sector zet door. Waar gaan we vandaag concreet over spreken? “Duurzaam winkelsucces, de veranderende vraag centraal, economie en vastgoed en we sluiten af met vastgoedkopstukken die een paneldiscussie zullen voeren”.

Wereldeconomie
Wim Boonstra, Chief Economist Rabobank, en hoogleraar aan de VU, trapt deze middag af als spreker en is duidelijk, de rente kruipt op en het is nog onduidelijk wat dit voor de directe toekomst gaat betekenen. Immers, de wereldeconomie is niet bijster sterk. Monetaire financiering met vertraging? Het gebeurt, al zijn we er niet blij mee."

Iedere verkiezing in een lidstaat van de EU kan uitmonden in een facto referendum over Europa. Trump wenst fors te investeren in de infrastructuur, wat op zich geen slecht beleid zou zijn. Het beleid gaat echter wel ten koste van de staatsfinanciën, en de schulden kunnen oplopen, zoals dat reeds in Italië het geval is. De geuite dreigementen zijn met name slecht voor het huidige effect van de stijgende wereldhandel: "De kosten en baten-verhouding gaat hieraan ten onder, en dit is zeker ook slecht nieuws voor onze pensioenfondsen”.

Hogere rentevoeten
"Monetaire verkrapping in de VS en een stimulerend begrotingsbeleid kunnen tot hogere rentevoeten leiden daar. Dat zal ook zeker doorwerken in Europa". Daarbij dienen we rekening te houden met een (tijdelijk) sterkere dollar. Feitelijk is 'nietsdoen' het enige scenario dat een aanhoudende lage (lange) rente vergt. De samenhang tussen rente, rendement, netto waardeontwikkeling en risicoprofiel van vastgoed komt ter tafel.

“Herstel in Nederland zal vooral door binnenlandse groei gerealiseerd worden en dit jaar zouden we op 2% uit kunnen komen, mits er geen gekke dingen gebeuren”. Het consumentenvertrouwen stijgt mee, net als de woningverkopen. Kortom, ons land heeft bestedingsruimte. De toekomst hangt boven alles af van de Europese samenwerking. "Rentestijgingen gaan ervoor zorgen dat dit kan leiden tot schokken in de financiële markten en de reële economie".

Motor van onze vooruitgang
De verschillen in Nederland worden steeds sterker. Wat betekent dit voor vastgoedbeleggers? Jan Kamminga spreekt zich uit zonder presentatie als back-up, hij weet duidelijk waar hij over spreekt.

"We moeten investeren om bij te blijven. Denk alleen al aan verduurzamen”. Banken hebben programma's waarbij inderdaad duidelijk werd dat het een gemeenschappelijk belang bleek om samen te verduurzamen. Processen worden vertraagd, de samenwerking ligt in de aanpassingen. Denk maar aan de retail-agenda, de kantorentop en de woningdossiers, wat in 3 verschillende departementen is ondergebracht." Kamminga kijkt somber: " De onmogelijkheid om effectief te veranderen is behoorlijk dramatisch".

Het moment van de grote verandering
In de komende 4 of 5 jaren worden afspraken uitgevoerd, dit is dus het moment om aan te geven hoe het in het regeerakkoord moet komen te staan, "We zullen dit aan de sector zelf moeten aangeven met meer eenheid en met meer progressie".

Brounen reageert: “Voor menigeen is deze gewenste helderheid nodig". Dick van Hal, Bouwinvest, vraagt zich af: "Wat moeten we de steden meegeven voor de verkiezingen?" Kamminga antwoordt stellig:" We dienen een einde te maken aan het huidige woningstelsel. De verhuurdersheffing bijvoorbeeld, er dient een stimuleringsbereid te komen zodat investeringen gehonoreerd worden. Voor winkels hebben we te maken met gemeenten die dan ook meer invloed zouden moeten hebben, en meer lokaal gericht zouden moeten zijn”.

Herontwikkelingen en duurzaamheid
Wat zijn de risico’s en kansen van het beleggen in winkels? Clemens Brenninkmeijer antwoordt: "In de afgelopen jaren zijn we flink aan het groeien en staan steeds meer open voor de samenwerking met andere partners." We worden meegenomen op bijzondere herontwikkelingen die concreet waarde aan de panden en de stad toegevoegd hebben doordat er geïnvesteerd is in de portefeuille. “Nu is het tijd uit te breiden met verschillende partners door middel van technische demografie, economie en de samenleving. De kwaliteit van de steden is daarbij van belang”. Redevco doet dit door middel van parameters en datametingen.

Internet is creating a new retail state of mind
Wat is van belang bij de gewenste toekomst van de retailsector? Er wordt daarbij steeds gekeken naar wat de consument wenst: Aantrekkelijkheid, kwaliteit, beleving, service en vooral het genieten. " De vastgoedsector heeft zeker invloed op klimaatveranderingen en wij vinden dat we er iets aan moeten doen door waarde te vermeerderen door verduurzaming. De BREEAM-methoden worden concreet gebruikt om een en ander te meten, zo zijn we voor ruim 80% van de totale portefeuille gecertificeerd. In Nederland zelfs meer dan 90%."

Wat ga jij doen in 2017?
Redevco werkt als investeringsmanager voor meerdere beleggers en kent de retailmarkt door en door. “Zo kunnen wij voor de investeerders de beste rol realiseren”. De beleggersmarkt wordt gedreven door het maximaliseren en Redevco wil daar graag optimalisatie aan toevoegen. Dit heeft zeker een effect op het directe rendement. “We hopen dat (ook door de wetgeving) de investeringen ook gaan leiden tot maximalisering. Peter Keur reageert:” Taxateurs dienen de duurzaamheid te vertalen in waarde, dit proces in zeker al in gang gezet”.

Het 2e deel van de middag brengt meer inzicht in de beleggingsmogelijkheden en met name hoe wij in Nederland als beleggers en investeerders werkzaam zijn, gezien door de ogen van een Belgische vastgoedbelegger. Frédéric Van Der Planken, Managing Director van de Belgische vastgoedinvesteerder Whitewood, steekt zijn bewondering voor de wijze waarop wij investeren, regeren en snelheid combineren met de wijze waarop wij ontwikkelingen uitvoeren, niet onder stoelen of banken.

Laten we het alsjeblieft gaan doen!
Het panel dat bestaat uit Wienke Bodewes, CEO Amvest, Monique Maarsen, Algemeen Directeur Maarsen Groep en Dick van Hal, CEO Bouwinvest nemen plaats. De beloofde interactie wordt ook hier wederom enthousiast ingevuld. Middagvoorzitter Dirk Brounen vat het uiteindelijk helder samen: “Maarsen wenst te sturen op cijfers, Bodewes wenst beleggers en ontwikkelaars samen te brengen, waarbij hij refereert naar projecten waar veel fantasie bij is gebruikt (duinen in Almere) omdat die het meest succesvol zijn geweest. En Van Hal tenslotte, die gaat ervoor de portefeuille te spreiden om tot een goed rendement te komen voor de opdrachtgevers”. Van Hal besluit: ”De rente gaat stijgen, we moeten blijven oppassen zodat we de impasse kunnen doorbreken”.

De aanwezigen hebben veel om over na te spreken tijdens de borrel zoals het belang van een steady cashflow, de enorme vraag naar middeldure woningen, het belang je niches op te zoeken en de gewenste stabiliteit en rendement, terwijl we toch het avontuur niet schuwen.

Zie ook de publicatie in Vastgoedjournaal

Sponsoren

  • Ausems
  • Innax
  • L&A
  • LOEK!
  • Technolab
  • VPS

Realisatie: verenigingenweb